Course ID 
ARC_E1705
ECTS 
4

Το μάθημα εστιάζει στον εντοπισμό και τη διερεύνηση της έντασης μεταξύ του τοπίου – τόσο του αρχαιολογικού όσο και εκείνου που διαμορφώθηκε από το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν – και του σύγχρονου αστικού ιστού. Το θέμα αυτό αποτελεί καίριο ζήτημα για την κατανόηση και τον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου, καθώς η πόλη συνιστά το επίκεντρο του πολιτισμού μας. Το μάθημα εστιάζει στην διαφορά μικρής και μεγάλης κλίμακας σχεδιασμού, εκείνη της αρχιτεκτονικής και της πολεοδομίας αντίστοιχα.

Οι ερευνητικές και σχεδιαστικές προσεγγίσεις για τον δημόσιο χώρο έχουν την δυνατότητα να αναδείξουν ουσιαστικές πολιτισμικές αρχές. Η συντακτική και μορφοπλαστική μεθοδολογία, αλλά και τα υλικά που θα επιλεγούν στις σχεδιαστικές προτάσεις των φοιτητών/τριων, αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας του δημόσιου βίου στις πόλεις μέσω μιας διεπιστημονικής προσέγγισης (ο σχεδιασμός απαιτεί τη συνδυασμένη γνώση πολλών επιστημών, όπως η γεωγραφία, η κοινωνιολογία, η οικολογία, η αρχιτεκτονική, τα μαθηματικά, η τέχνη και η μυθολογία).

Η κατανόηση της σχέσης μεταξύ φυσικού, αρχαιολογικού και αστικού τοπίου αναδεικνύει την ιστορική, μυθολογική, ανθρωπολογική και πολιτιστική τους υπόσταση. Το τοπίο, ως συνισταμένη του τεχνητού και φυσικού χώρου, λειτουργεί ως περιοχή σύζευξης πολλαπλών κατευθύνσεων: του φυσικού και του αστικού περιβάλλοντος, και της συλλογικής μνήμης της πόλης, καθώς όλα ξεκινούν από την πόλη, την ιστορία και την γεωγραφία της και καταλήγουν στον σχεδιασμένο χώρο (τη χωρική σχέση του ανθρώπου με την φύση εν γένει, την κοινωνία, το κέλυφος (τα κτίρια) και τα δίκτυα (υποδομές).

Στοιχεία της διαδικασίας που δίνει «χαρακτήρα» και μορφή στο δομημένο περιβάλλον και οδηγεί στην αναγνώριση και κατανόηση σύγχρονων εννοιών και μορφών της αστικής συνθήκης. Βασικός σκοπός του σχεδιασμού είναι η αρμονική σύνθεση αυτών των στοιχείων, ώστε ο άνθρωπος να ζει σε ασφαλές περιβάλλον που ικανοποιεί πλήρως τις βιολογικές, συναισθηματικές και πνευματικές του ανάγκες.

Η θεωρητική και σχεδιαστική διερεύνηση επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο οι τόποι–χώροι ιστορικής μνήμης (συμπεριλαμβάνοντας και τα ερείπια του πιο πρόσφατου παρελθόντος όπως για παράδειγμα τα βιομηχανικά κτίρια και την επανάχρηση του χώρου τους), ενταγμένοι στον αστικό ιστό, μπορούν να ερμηνευθούν, να ανασυγκροτηθούν και να επανεφευρεθούν βάσει μιας κριτικής διαδικασίας. Ο στόχος αυτών των προσεγγίσεων δεν περιορίζεται απλώς στην αποκατάσταση της σχέσης των ιστορικών χώρων με το περιβάλλον τους, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητά τους να θεραπεύουν έναν κατακερματισμένο κοινωνικό ιστό, αναδεικνύοντας τη σημασία τους (συνδετικοί κόμβοι μεταξύ παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος). Η συνύπαρξη του αρχαίου με το σύγχρονο αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της ελληνικής πόλης, όπου το παρελθόν δεν αντικαθίσταται, αλλά διευρύνεται και επανανοηματοδοτείται, αποσπώμενο από το αρχικό του πλαίσιο για να ενταχθεί σε μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνει το μέλλον.

Η διερεύνηση στην αρχιτεκτονική αναπόφευκτα διαμορφώνεται μεταξύ του γεωγραφικού ανάγλυφου και της ανθρώπινης επέμβασης, από την οποία αναδύεται ο χώρος διαβίωσης και, ταυτόχρονα, τίθενται ερωτήματα γύρω από τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς των επικοινωνιών και των ψηφιακών δικτύων.

Το μάθημα υποστηρίζει ότι η πόλη δεν είναι απλώς ένας χώρος κατοίκησης, αλλά μια συμβολική και πολιτισμική κατασκευή, στην οποία κάθε αρχιτεκτονικό στοιχείο (στοές, κατοικίες, δημόσια κτίρια, χώροι εργασίας, πλατείες, δίκτυα, συστήματα που επιτρέπουν τη ροή και τη λειτουργία της πόλης κ.ά.) παραπέμπει σε ευρύτερες πολιτικές, κοινωνικές ή ιδεολογικές σημασίες.