Το Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε με το Ν.Δ. 4425 της 11ης Νοεμβρίου 1964 ως αυτοδιοικούμενο Ν.Π.Δ.Δ. υπό την εποπτεία του Κράτους, στο πλαίσιο του Προγράμματος Διοικητικής Ανάπτυξης της Χώρας. Σκοπός της ιδρύσεως του Πανεπιστημίου Πατρών, όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση, που συνόδευε το σχέδιο Νομοθετικού Διατάγματος στη Βουλή, ήταν:

Η διδασκαλία και η έρευνα θεμάτων αναγομένων στην οικονομική ανάπτυξη της Χώρας με έμφαση στις θετικές Επιστήμες, Τεχνολογία, τις Οικονομικές και Κοινωνικές Επιστήμες και την Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων.

Η εκπαίδευση εξειδικευμένου επιστημονικού και τεχνικού δυναμικού για κάλυψη των αναγκών της Χώρας.

Η μείωση της εξόδου των Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό.

Η διευκόλυνση της επανόδου στη Χώρα Ελλήνων επιστημόνων και καθηγητών που σταδιοδρομούσαν στα Πανεπιστήμια της αλλοδαπής.

Πέραν των παραπάνω η ίδρυση του Πανεπιστημίου είχε και ένα περισσότερο φιλόδοξο σκοπό. Και αυτός ήταν η ίδρυση ενός Προτύπου Πανεπιστημίου, το οποίο θα επέφερε αυτόματη βελτίωση στα προγράμματα διδασκαλίας των άλλων Πανεπιστημίων της Χώρας και θα διευκόλυνε την προσαρμογή της στις νέες συνθήκες της οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης της Χώρας. Παράλληλα το Πανεπιστήμιο θα παρείχε στο πνεύμα της διεθνούς συνεργασίας, υπηρεσίες και σε άλλες χώρες, που ευρίσκονταν στο ίδιο επίπεδο ανάπτυξης, προσδίδοντας έτσι διεθνή χαρακτήρα στην αποστολή του.

Τα εγκαίνια της λειτουργίας του Πανεπιστημίου έγιναν στις 30 Νοεμβρίου 1966, εορτή του Αγίου Ανδρέου, Προστάτη της πόλεως των Πατρών. Ο Άγιος Ανδρέας, στο σταυρό σε σχήμα Χ, αποτελεί το έμβλημα του Ιδρύματος.

Αρχικά, η διοίκηση του Πανεπιστημίου ανατέθηκε σε πενταμελή Διοικούσα Επιτροπή, η οποία αργότερα έγινε με το Ν.Δ. 4591/1966 επταμελής. Έργο της Επιτροπής αυτής ήταν η οργάνωση των σχολών, ο καθορισμός του τρόπου λειτουργίας τους και γενικά η συγκρότηση των οργάνων διοίκησης και διαχείρισής του. Η πρώτη Διοικούσα Επιτροπή διορίστηκε την 9η Ιανουαρίου 1965 με έδρα την Αθήνα. Ακολούθως, η έδρα της Επιτροπής μεταφέρθηκε στην Πάτρα.

Η Διοικούσα Επιτροπή έπαυσε να ασκεί τα καθήκοντά της τον Οκτώβριο του 1974, οπότε επεκτάθηκαν στο Πανεπιστήμιο Πατρών, οι περί Πανεπιστημιακών Αρχών διατάξεις που ίσχυαν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Με βάση τις διατάξεις αυτές εξελέγησαν από τη Γενική Συνέλευση των καθηγητών οι Πανεπιστημιακές Αρχές και η πρώτη Σύγκλητος του Ιδρύματος με ετήσια θητεία.

Έως σήμερα, στα περισσότερα από 40 χρόνια λειτουργίας του Πανεπιστημίου Πατρών, αξιόλογοι ακαδημαϊκοί καθηγητές διατέλεσαν Πρυτανικές Αρχές του Ιδρύματος, του οποίου η αναπτυξιακή πορεία και η διακεκριμένη παρουσία στον ελληνικό και διεθνή χώρο, δικαιώνει το όραμα και τους αρχικούς στόχους της ίδρυσής του.